برنامه بدنسازی 12 هفته ای میانبر افزایش حجم
برنامه بدنسازی 12 هفته ای میانبر افزایش حجم

استروئید در حالت کلی به دسته‌‌ای از داروها که در درمان بسیاری از بیماری‌ها دخیل‌اند، اشاره دارد. به عنوان مثال، این ماده در روند درمانی افرادی که به دلیل سرطان، عمل خارج کردن بیضه را تجربه کرده‌اند، در راستای بهبود وضعیت جنسی بکار گرفته شده و از سویی دیگر برای مردان بالغی که غدهٔ هیپوفیز ناکارایی داشته و جراحی‌هایی شامل از دست دادن بافت‌های عضلانی را گذرانده‌اند نیز تجویز می‌شود. این دارو همچنین جهت بهبود وضعیت ایمنی، باز تولید و تنظیم متابولیسم، التهاب و افزایش حجم عضلانی و استخوانی نیز مورد استفاده واقع می‌شود. در این مطلب در مورد استروئید و بدنسازی صحبت خواهیم کرد.

استروئیدهای آنابولیک یا AAS:

استروئیدهای آنابولیک یا به طور دقیق‌تر «استروئیدهای جنسی» داروهای سنتزی‌ای هستند که جهت تقلید عملکرد هورمون «تستوسترون» در بدن طراحی شده‌اند. تستوسترون که ماهیتی کلسترولی دارد، مانند سایر استروئیدها تأثیر مستقیمی بر بافت‌های عضلانی داشته و با وارد شدن به بدنهٔ یک سلول و چسبیدن به پذیرنده‌ای که قدرت دخول به هستهٔ سلول را داراست، به بخشی که امتزاج پروتئین رخ می‌دهد نفوذ کرده و آن را فعال می‌کند. امتزاج پروتئین سبب رشد و ترمیم سریع‌تر عضلات می‌شود، و با بهبود آن بدن ما قادر خواهد بود تا بیماری‌ها و مصدومیت‌های احتمالی را با سهولت بیشتری پشت سر بگذارد.

عوارض استروئید ها در بدنسازیاستروئیدهای مورد استفاده در اهداف پزشکی عموماً از یک دسته بوده و پزشکان دُز دارو را به طور مرتب تحت نظر دارند تا مقدار آن برابر با میزانی که بدن به شکل طبیعی ترشح می‌کند برابر باشد. اما در کاربردهای ورزشی، برخی افراد مقادیری معادل ده برابر مصارف پزشکی استروئید مصرف کرده و غالباً نیز چند گونه مختلف از آن را به طور همزمان تزریق می‌کنند. بسیاری از مصرف‌کنندگان -خصوصاً افراد مبتدی- این ماده، دُز مصرفی خود را بدون تحقیق و بررسی بیشتر از یک دوست یا فروشندهٔ استروئیدها دریافت کرده و عوارض جانبی احتمالی را در نظر نمی‌گیرند. از سویی دیگر، بسیاری از استروئیدهای موجود در بازار سیاه کیفیتی پایین داشته و حتی استروئید موجود در ساختارشان بسیار ناچیز است. (برخی گزارش‌ها حاکی از آن است که تعدادی از این ماده‌های موجود در بازار تنها حاوی آب و رنگ، یا روغن بادام زمینی بوده‌اند!)

عوارض جانبی مصرف استروئید در بدنسازی:

مصرف استروئیدها می‌تواند عوارض جانبی بسیاری را در بر داشته باشد، اما غالب مصرف‌کنندگان ورزشی این ماده، از اطلاعات موجود در این راستا چشم‌پوشی کرده و معتقدند «تنها مصرف بیش از حد آن مشکل‌ساز خواهد بود»! این در حالی است که تحقیقات نشان می‌دهد مصرف استروئید خارج از نظارت پزشک قادر به ایجاد مشکلاتی بسیاری چون سرطان می‌باشد. هیچگاه از یاد نبرید که تمام داروهایی که هم‌ایستایی و ثبات هورمونی بدن را دست‌کاری می‌کنند،دارای عوارض و اثراتی جانبی خواهند بود!

با نگاهی دقیق‌تر به بدن، می‌توان تأثیرات این ماده بر اجزای مختلف آن را نیز بهتر شناخت. با ادامهٔ مطلب همراه باشید تا نگاهی به عوارض جانبی بخصوص استروئیدها روی اعضای مختلف بدن‌ داشته باشیم:

عوارض مصرف استروئید روی مغز:

تحقیقات گویای نوعی ارتباط میان تستوسترون و رفتارهای خشونت‌آمیز بوده و غالباً حضور مصرف‌کنندگان این ماده در فعالیت‌های خشن و پرخاشگرانه مشاهده شده است. همچنین در مصرف کنندگان استروئید نیز بروز برخی سندرم‌های روانی و استرس و اضطراب شدید امری قابل مواجهه می‌باشد. به عنوان نمونه‌هایی دیگر از عوارض جانبی این ماده می‌توان به: مشکلات خواب، احساس سرخوشی، هذیان گویی و سؤ ذن، سطوح مختلف افسردگی، تغییرات شدید احساسی و همچنین اختلالات شخصیتی اشاره کرد. همچنین لازم به ذکر است که احتمال اعتیاد به این ماده نیز در افرادی که مصرف بیش از حد و خارج از کنترل دارند بالاست.

عوارض استروئید ها در بدنسازیعوارض مصرف استروئید روی صورت:

مصرف استروئید، موجب ابقای آب در زیر پوست (ورم) شده و ساختار صورت را گرد -همراه با گونه‌های باد کرده- می‌کند. مصرف این ماده در بانوان نیز سبب افزایش رشد موهای صورت، تغییر و کلفت‌تر شدن صدا و حتی بوی بد دهان می‌باشد. همچنین باید توجه داشت که استروئیدها در بدن یکی از عوامل اصلی جوش‌های صورت و جوش‌های پوستی محسوب می‌شوند!

عوارض مصرف استروئید روی چشم:

مصرف طولانی مدت استروئیدها صدمات جبران ناپذیری چون عفونت، آب مروارید و کوری تدریجی در چشم‌ها را در پی خواهد داشت.

عوارض مصرف استروئید روی مو:

کچلی با الگویی مردانه، در زنان و مردانی که میزان بالایی استروئید مصرف می‌کنند امری قابل وقوع می‌باشد، چرا که ورود مقادیر بالای تستوسترون و تبدیل شدن آن به «دی‌هیدروتستوسترون»، ریشه‌های مو را تضعیف کرده و در نهایت منجر به کچلی دائمی خواهد شد.

عوارض مصرف استروئید روی قلب:

این قسمت، مهم‌ترین امری است که مصرف‌کنندگان می‌بایست به آن توجه داشته باشند، اما متاسفانه غالباً تا زمانی که یک مشکل قلبی جدی برایشان پیش نیاید از آن چشم‌پوشی می‌کنند. استروئیدها سبب ترشح بیشتر کلسترول در بدن شده و احتمال گرفتگی عروق قلبی، سکته و دیگر امراض حاصل از آن را نیز افزایش می‌دهند. تحقیقات نشان می‌دهد که مصرف این ماده میزان کلسترول مضر یا LDL را بالا برده و از سویی دیگر مقادیر کلسترول مفید یا HDL را کاهش می‌دهد. همچنین فشار خون بالا و مختل شدن عملکرد سلول‌های خونی در اثر مصرف این ماده نیز در نهایت قادر به ایجاد حملات قلبی در شخص خواهد بود.

عوارض استروئید ها در بدنسازیعوارض مصرف استروئید روی شکم:

از نشانه‌های بارز بروز مشکلات در ناحیهٔ شکم می‌توان به احساس نفخ و حالت تهوع اشاره کرد که گاهاً و در برخی موارد موجب استفراغ خونی نیز می‌شود. دلیل وجود خون در استفراغ نیز، ترشح اسید معدهٔ بالا و کمبود مادهٔ مخطی آن است.

عوارض مصرف استروئید روی کلیه:

کلیه‌ها در خارج کردن مواد زائد از خون و تنظیم سطوح نمک و آب در بدن الزامی و حیاتی‌اند. از طرفی، یکی دیگر از کارایی‌های کلیه‌ها در بدن تنظیم فشار خون است که در صورت بالا رفتن بیش از حد آن، این سیستم تصفیه کننده نیز در کنار رگ‌های خونی آسیب دیده و از کار می‌افتد. ظهور مشکلات عدیده در کلیه‌ها عموما با مصرف استروئیدهای دهانی رخ داده و در نهایت نیز منجر به لخته شدن خون داخل رگ‌ها و افزایش دوران نقاهت مصدومیت‌ها و زخم‌ها می‌شود.

مصرف استروئیدها در بدنسازی همچنین موجب بالا رفتن عملکرد کلیه‌ها به دلیل نیاز بیشتر به تصفیه خون شده و در ورزشکارانی که علاوه بر استروئیدها، رژیم‌های پروتئینی سنگینی نیز دارند، احتمال بروز بیماری‌هایی چون سنگ کلیه به شدت افزایش می‌یابد. (سنگ کلیه ممکن است مجرای ادراری را مختل کرده و سبب مشکلاتی در دفع ادرار اشخاص نیز باشد). نکته حائز اهمیت دیگر این است که فشار خون بالا، با ایجاد گرفتگی و تنگ کردن رگ‌های خونی قادر به پایین آوردن میزان خون منتقل شده و ایجاد اختلال در کلیه‌ها شود که در نهایت منجر به وارد شدن صدماتی جبران ناپذیر به کلیه‌ها خواهد شد.

عوارض مصرف استروئید روی کبد:

کبد -طولانی‌ترین عضو بدن انسان- وظیفهٔ تصفیه خون و خارج کردن مواد سمی در کنار ذخیره‌سازی برخی مواد مغذی از قبیل ویتامین‌ها و مواد معدنی را بر عهده دارد. علاوه بر این، وجود کبد در بدن جهت تنظیم میزان ترشحات قند، کلسترول و پروتئین نیز الزامی بوده و از سویی دیگر، با ترشح مادهٔ صفراوی به هضم غذاها نیز کمک می‌کند. مصرف بالای استروئیدها حاکی از افزایش احتمال آسیب‌دیدگی و ابتلاء به سرطان کبد در مصرف‌کنندگان است.

متابولیسم استروئیدهای دهانی برای کبد دشوار بوده و در دراز مدت موجب کاهش توانایی آن در دفع مواد زائد از بدن می‌شود. برخی از تحقیقات همچنین گویای این مسئله‌اند که بسیاری از استروئیدهای تقلبی موجود در بازار به دلیل در بر داشتن انواع باکتری‌ها و ویروس‌های مضر، به سرعت منجر به بروز اختلال در عملکرد کبد شده و حتی آن را از کار می‌اندازند، که در نهایت نیز موجب بیماری‌های هپاتیتی خواهد شد. (یکی از نشانه‌های بیماری هپاتیت زرد شدن چشم‌ها و پوست به دلیل عملکرد ضعیف کبد است).

عوارض مصرف استروئید روی سینه:

رشد سینه‌ها در اثر مصرف استروئید امری رایج و معمول است که به آن ژنیکوماستی و عوارض جانبی حاصل -به دلیل تولید بافت‌های سینه- به شکل غده‌ها و برآمدگی‌های قابل مشاهده زیر پستان نمایان می‌شود که محتاج مداخلهٔ پزشکی و درمان از طریق جراحی است. (احتمال کوچک‌تر شدن سایز سینهٔ بانوانی که استروئید مصرف می‌کنند نیز بالاست).

عوارض استروئید ها در بدنسازیعوارض مصرف استروئید روی استخوان‌:

مصرف این ماده در نوجوانان و مردانی که در اوایل بیست سالگی خود به سر می‌برند -به دلیل کامل نشدن رشد استخوانی- منجر به اختلالاتی از قبیل کوتاه ماندن قد به خاطر توقف زود هنگام مراحل رشد استخوانی خواهد شد. دردهای استخوانی نیز از دیگر عوارض جانبی مصرف استروئید تلقی می‌شوند.

عوارض مصرف استروئید روی عضلات و تاندون‌ها:

مصرف استروئید در بدنسازی ممکن است حس قدرتی نا مطابق با وضعیت و محدودیت‌های فیزیکی شخص به وی بخشیده و آن‌ها را به بلند کردن وزنه‌هایی سنگین‌تر از حد توان‌شان ترغیب کند که در نهایت خطر پارگی عضلات را افزایش خواهد داد. از سویی دیگر، گاهی به دلیل رشد سریع‌تر عضلات از تاندون‌ها، احتمال گسیختگی تاندونی و مشکلات ناشی از نیز بالا می‌رود.

عوارض مصرف استروئید روی پوست:

استروئید با تأثیر بر منافذ پوستی قادر است مشکلاتی از قبیل زبری بافت سطحی پوست برای مصرف‌کننده ایجاد نماید. از دیگر مشکلات ناشی از این ماده می‌توان به بروز چربی در سطح پوست در کنار ایجاد لکه‌های قرمز و جوش‌های صورت و کمر نیز اشاره کرد. از سویی دیگر، به دلیل رشد سریع ماهیچه‌ها در اثر مصرف استروئید، نشانه‌های کشیدگی پوستی نیز روی بدن به وجود خواهد آمد. (همان‌طور که قبل‌تر اشاره شد، استروئیدها عمل کرد کبد را مختل کرده و موجب بروز مشکلاتی هپاتیتی می‌شوند که یکی از نشانه‌هایشان زرد شدن سطح پوست است).

عوارض مصرف استروئید روی سیستم ایمنی:

اثرات و عواقب مصرف استروئیدها در عملکرد ایمنی و تضعیف آن، پس از قطع مصرف مشهودتر خواهند شد!

عوارض مصرف استروئید روی مفصل‌ها:

ورم به معنای تجمع مایعات زیر سطح پوست است و عموماً در قالب انگشت‌ها و قوزک‌های پای باد کرده به چشم می‌آید.

عوارض استروئید ها در بدنسازیعوارض مصرف استروئید روی غدهٔ پروستات:

غدهٔ پروستات که مختص مردان بوده و دقیقاً زیر مثانه قرار دارد، وظیفهٔ تولید و ترشح مایع پروستاتی -که ترکیبی برای مایع منی و بهبود عملکرد اسپرم نیز هست- را بر عهده دارد. مصرف استروئید اما، موجب افزایش اندازهٔ غدهٔ پروستات و در نتیجه بروز معضلاتی در مجرای ادراری خواهد شد. همچنین لازم به ذکر است بروز هرگونه تغییر و اختلال در این غده، تأثیری مستقیم بر عملکرد جنسی افراد نیز خواهد داشت. (از دیگر عوارض این ماده می‌توان به تغییر شکل اسپرم و کاهش آن نیز اشاره کرد).

عوارض مصرف استروئید روی خون:

بسیاری از مصرف‌کنندگان به دلیل بهره‌گیری از سوزن‌های مشترک و غیر استریل در معرض خطر بیماری‌های خونی و عفونت‌ها و آلودگی‌های مرتبط با انتقال خون می‌باشند. همچنین محل تزریق مصرف‌کننده نیز می‌تواند دچار ورم و حساسیت‌هایی شود که تنها با مداخلهٔ پزشکی -و غالباً از طریق جراحی- قابل درمان‌اند.

مصرف استروئید و ضعف جنسی:

مصرف استروئید در بدنسازی منجر به کاهش ترشحات بیضه شده و پس از متوقف کردن مصرف، مدتی زمان نیاز است تا غدهٔ هیپوفیز دستور ترشح مجدد تستوسترون را صادر کند. مصرف تستوسترون بالا همچنین موجب کاهش شدید ترشح تستوسترون طبیعی در بدن و در نتیجه ضعف قوه در بیضه‌ها نیز خواهد شد که در طولانی مدت موجب بروز مشکلاتی عدیده در عملکرد بیضه‌ها می‌شود. ضعف جنسی نیز در صورت مصرف طولانی مدت و در واقع پس از قطع مصرف این ماده بروز می‌دهد که موجب تحریک نشدن آلت جنسی در مردان خواهد بود. پیشنهاد می کنیم برای آشنایی بیشتر با تستوسترون مقاله تستوسترون و بدنسازی، یک بار برای همیشه را مطالعه کنید.

بانوان و مصرف استروئید:

امروزه بانوان نیز به مصرف‌کنندگان این ماده تبدیل شده و با اهدافی چون افزایش حجم عضلات و یا بهبود قدرت و عملکرد ورزشی خود از استروئیدها بهره می‌گیرند، اما همان‌گونه که مصرف آن در مردان موجب بروز برخی مشکلات می‌شود، بانوان نیز از این قضیه مستثنی نبوده و گاهاً (علاوه بر عوارضی که برای مردان به آن‌ها اشاره کردیم) دچار معضلاتی چون: افزایش رشد موهای صورت، کچلی با الگویی مردانه (وسط سر)، کلفت‌تر شدن صدا، کوچک شدن سایز سینه و ناباروری نیز می‌شوند. از دیگر موارد محتمل در اثر مصرف استروئید در بانوان می‌توان به تغییر دورهٔ قاعدگی، مشکلات باروری و افزایش سایز کلیتوریس اشاره کرد.

اینفوگرافی عوارض جانبی مصرف استروئیدها
اینفوگرافی عوارض جانبی مصرف استروئیدها در بدنسازی

از موارد بالا درمی‌یابیم که استروئیدها ترشحات هورمونی بدن را افزایش داده و چنین امری با توجه به مقابله و تلاش بدن برای تنظیم میزان هورمون‌های موجود خود، مشکلات روانی و جسمانی شدیدی را برای مصرف‌کننده در بر خواهد داشت. به عنوان فردی که در زمینهٔ بدن‌سازی فعالیت داشته و با اشخاص مختلف این صنعت در ارتباط بوده، تمام بهانه‌های موجود در توجیه مصرف استروئیدها را شنیده‌ام و همچنین شخصاً شاهد بروز برخی از عوارض جانبی ذکر شده در این مطلب برای افرادی متعدد -از جمله دوستان و همکاران خود- بوده‌ام.

توصیه من به افرادی که تحت هر عنوان و با هر دلیلی قصد مصرف این ماده را دارند این است که از تصمیم خود صرف نظر کرده و حتی‌الامکان از استروئیدها فاصله بگیرند! درست است که مصرف کوتاه مدت این ماده ممکن است عوارض جانبی کوچکی را برای شما در پی داشته باشد، اما مطمئن باشید که عوارض و معضلات ناشی از آن در طولانی مدت به هیچ وجه قابل جبران نخواهد بود.

دیدگاه خود را ارسال کنید

Please enter your comment!
Please enter your name here